„Uniwersytet Młodego Melomana" to nowatorska inicjatywa edukacyjno-artystyczna Fundacji Opus, zrealizowana w Szczecinie przy wsparciu finansowym Gminy Miasto Szczecin w ramach konkursu BDO/PSz/2025/064 (kultura, sztuka, ochrona dóbr kultury i dziedzictwa narodowego). Projekt obejmował cykl czterech koncertów edukacyjnych skierowanych do dzieci w wieku od 7 do 15 lat oraz ich rodziców.

Głównym celem projektu było wprowadzenie młodych odbiorców w świat muzyki klasycznej i współczesnej poprzez bezpośredni kontakt z żywą muzyką, przystępnie prowadzone prelekcje oraz interaktywne działania z publicznością. Każdy koncert oparty był na starannie zaplanowanym scenariuszu łączącym muzykę, elementy narracyjne i zabawę – tak, aby dzieci nie tylko słuchały, ale też rozumiały i odkrywały.

Seria czterech spotkań poprowadziła przez kolejne rodziny instrumentów orkiestrowych: smyczkowe, dęte drewniane, dęte blaszane – aż po finałowe spotkanie z pełnym składem orkiestry.

Dyrektorem artystycznym projektu i dyrygentem był dr hab. Szymon Wyrzykowski, prof. ZUT – wybitny muzyk, wykładowca i dyrygent o bogatym dorobku artystycznym. Na scenie wystąpili Szczecińscy Instrumentaliści – muzycy wywodzący się ze środowiska szczecińskiego, w tym artyści Domu Kultury 13 Muz, pedagodzy i instrumentaliści związani z Operą na Zamku oraz Filharmonią im. M. Karłowicza.

Koncerty odbyły się w Sali Kominkowej Domu Kultury 13 Muz w Szczecinie – we wrześniu, październiku, listopadzie i grudniu 2025 roku.

Koncert I: Fantazja na smyczki

Pierwszym spotkaniem z cyklu Uniwersytet Młodego Melomana była „Fantazja na smyczki" – koncert poświęcony instrumentom smyczkowym. We wrześniowy wtorek Sala Kominkowa Domu Kultury 13 Muz wypełniła się młodymi słuchaczami, którzy odkryli – lub odkryli na nowo – magię skrzypiec, altówki, wiolonczeli i kontrabasu.

Dr hab. Szymon Wyrzykowski, prof. ZUT, poprowadził publiczność przez świat instrumentów smyczkowych: opowiadał o ich budowie, historii i roli w orkiestrze, zdradzał, skąd bierze się charakterystyczne brzmienie każdego z nich i jak na przestrzeni wieków zmieniało się ich miejsce w muzyce. Dzieci dowiedziały się, dlaczego kontrabas mówi tak głębokim głosem, a skrzypce potrafią wzdychać i śmiać się w jednej chwili. Muzycy prezentowali fragmenty dzieł z różnych epok, chętnie odpowiadali na pytania i dawali publiczności możliwość przyjrzenia się instrumentom z bliska.

Interaktywne momenty koncertu – tworzenie własnych rytmów, wspólne słuchanie i odkrywanie brzmień – sprawiły, że muzyka klasyczna okazała się bliska i zrozumiała nawet dla najmłodszych. Pierwszy wieczór cyklu udowodnił, że „Uniwersytet Młodego Melomana" to miejsce, w którym nauka i przyjemność idą w parze.

Koncert II: Divertimento na instrumenty dęte drewniane

Drugi koncert cyklu zabrał młodych melomanów w świat instrumentów dętych drewnianych. „Divertimento na instrumenty dęte drewniane" było spotkaniem z fletem, obojem, klarnetem i fagotem – czterema wyrazistymi „osobowościami" orkiestry, z których każda przemawia zupełnie innym głosem.

Dyrygent Szymon Wyrzykowski prowadził słuchaczy przez kolejne sekcje kwintetu dętego, wyjaśniając, jak powstaje dźwięk w instrumentach drewnianych, czym różnią się między sobą i jaką pełnią funkcję w orkiestrze. Na przykładach fragmentów znanych dzieł omówione zostały pojęcia harmonii i formy muzycznej – dzieci miały okazję samodzielnie rozpoznawać brzmienia poszczególnych instrumentów i uczyć się, czym jest forma ABA czy rondo.

Zabawne ćwiczenia słuchowe, bezpośredni kontakt z muzykami i żywe tempo prowadzenia sprawiły, że październikowy wieczór był nie tylko lekcją muzyki, ale prawdziwą przygodą. Dzieci wychodziły z sali z nowym słownikiem – i z nowymi ulubionymi instrumentami.

Koncert III: Serenada na instrumenty dęte blaszane

Trzeci koncert cyklu przebiegł pod znakiem blasku i mocy. „Serenada na instrumenty dęte blaszane" zabrzmiała w Sali Kominkowej w listopadowy wieczór – a głównymi bohaterami spotkania były trąbka, waltornia, puzon i tuba.

Na przykładach dzieł Haydna, Mozarta i Beethovena prowadzący koncert Szymon Wyrzykowski pokazał, jak brzmienie instrumentów dętych blaszanych ukształtowało muzykę klasyczną i jakie znaczenie miały one w orkiestrze i kulturze muzycznej swoich epok. Dzieci odkryły, że „blaszane" to nie tylko fanfary i królewskie procesje – że trąbka potrafi być liryczna i skupiona, waltornia wymaga od muzyka wyjątkowej precyzji, a tuba potrafi zaskoczyć czułością swojego brzmienia.

Muzycy prezentowali każdy instrument solo i w różnych zestawieniach, odsłaniając pełnię możliwości tej rodziny. Majestatyczna serenada udowodniła, że nawet najpotężniejsze instrumenty orkiestry mogą być bliskie – i że warto im się przyjrzeć z ciekawością.

Koncert IV: Suita na orkiestrę

Czwarty, finałowy koncert cyklu był prawdziwym świętem muzyki. Wydarzenie pod hasłem „Suita na orkiestrę” uroczyście zamknęło nasz cykl edukacyjny, podczas którego przez ostatnie miesiące wspólnie odkrywaliśmy tajemnice instrumentów. Na wielki finał scena wypełniła się potężnym brzmieniem Orkiestry Dętej „Szczecińska Trzynastka” (tym razem w pełnym składzie orkiestrowym), która zabrała słuchaczy w niezwykle barwną, muzyczną podróż. Na kilka dni przed Bożym Narodzeniem Sala Kominkowa zamieniła się w miejsce muzycznego podsumowania i radosnego świętowania. Nad całością czuwał kierownik artystyczny orkiestry Mateusz Kupski, który fenomenalnie poprowadził zespół, dbając o wyjątkowy artystyczny wyraz i niesamowitą energię tego wieczoru.

To był wyjątkowy wieczór – dzieci, które przez poprzednie trzy miesiące poznały smyczki, instrumenty dęte drewniane i blaszane, mogły teraz usłyszeć je wszystkie razem. Prowadzący koncert Szymon Wyrzykowski pomógł młodym widzom odnaleźć w bogatym brzmieniu orkiestry znajomych „przyjaciół" – zidentyfikować poszczególne sekcje i śledzić, jak wspólnie budują muzyczny obraz.

Suita na orkiestrę była muzycznym podsumowaniem całego cyklu. Dzieci wychodziły ze świadomością, że muzykę klasyczną można rozumieć, lubić i znać – wystarczy dać sobie szansę na spotkanie z nią twarzą w twarz. Cztery wieczory Uniwersytetu Młodego Melomana pokazały, że takie spotkanie jest możliwe i że zostaje w pamięci na długo.